اصول تنظیم برنامه غذایی

اصول تنظیم برنامه غذایی

اهداف تنظیم رژیم غذایی:

برقراری و ایجاد وضع تغذیه مناسب

برطرف نمودن و اصلاح کمبودهای تغذیه ای

برقراری توازن و تعادل بین مواد غذایی دریافتی

کنترل وزن بدن و رسیدن به تناسب اندام

علم و هنر تنظیم و طراحی برنامه غذایی ، تهیه و سرو وعده های خوراکی  در شرایط مختلف سلامتی و بیماری، باید مطابق با اصول تغذیه و با ملاحظات اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و روانی انجام پذیرد و شامل اطلاعاتی در مورد غذا و اجزا رژیمی مورد نیاز در حالات سلامتی وبیماری ، تنظیم عملی ، تهیه وعده های خوراکی در سطوح مختلف اقتصادی و سرویس خوشایند و دلپذیر غذاها می باشد.

واژه تغذیه خود با ( ت ) شروع می شود وبرنامه صحیح و اصولی تغذیه نیز باید شامل سه ( ت ) باشد:

تعادل   ،  تنوع   ،   توازن

 

بین انرژی ورودی به بدن(Input) و انرژی مصرف شده توسط بدن ( Output) باید بالانس برقرار باشد.هرگاه انرژی ورودی بیش از انرژی مورد نیاز بدن باشد مازاد انرژی وارد شده به بدن در بدن به چربی تبدیل شده وسبب چاقی می گردد.برعکس هرگاه انرژی ورودی کمتر از میزان مورد نیاز بدن باشد،از ذخایر انرژی بدن برداشت شده، ممکن است بافت عضلانی تحلیل رود و در کل کاهش وزن رخ می دهد.ایجاد تعادل بین انرژی ورودی و مورد نیاز اولین هدف و البته اولین گام در تنظیم برنامه غذایی است.

 

یک برنامه غذایی مناسب باید دارای تنوع بالایی باشد.استفاده مکرراز یک سری غذاهای خاص حتی غذاهای مورد علاقه سبب خستگی شده و یکی از عوامل شکست در روند رژیم درمانی محسوب می شود در تنظیم برنامه غذایی باید توجه کرد که اولا برنامه مطابق سلایق ،وضعیت فیزیولوژیکی،وضعیت اجتماعی و فرهنگی افراد تنظیم گردد وثانیا حداکثر انعطاف و تنوع در طراحی آن لحاظ شود.

به علاوه باید دقت شود در تنظیم برنامه به گونه ای عمل گردد که از تمام گروه های غذایی استفاده شود.بدن انسان در روز به 54 ماده غذایی نیاز دارد(شامل انواع ویتامین ها ،املاح و….)که باید در طراحی برنامه غذایی حداکثر تلاش صورت پذیرد تا از تمام گروه های غذایی در حد لزوم استفاده شود تا احتیاجات تغذیه ای از طریق خود غذاها تامین گردد.

 

1-2-نحوه تنظیم رژیم غذایی:

برای تنظیم رژیم غذایی که متناسب با نیازهای یک فرد باشد،باید از میزان انرژی مورد نیاز هر فرد آگاهی به دست آورد.انرژی یعنی ظرفیت انجام کار و واحد آن کالری می باشد.در مطالعات تغذیه ای این ظرفیت از طریق آزاد شدن حرارت ناشی از سوختن غذاها تامین می شود.درواقع کالری مقدار حرارتی است که می تواند درجه حرارت یک لیتر آب را یک درجه سانتی گراد بالا ببرد.مادر تنظیم برنامه غذایی از کیلو کالری استفاده می کنیم که معادل 1000 کالری است.هر کیلوکالری 180/4کیلوژول انرژی دارد.هر کیلوژول مقدار انرژی است که می تواند یک جسم را به وزن یک کیلوگرم جابجا کند.

عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بر روی انرژی دریافتی شخص تاثیر می گذارد.انرژی آزادشده می تواند در بدن به اشکال مختلف ایفای نقش کند:

به صورت انرژی شیمیایی: ترشح هورمون ها و آنزیم ها

به صورت مکانیکی : انقباضات عضلانی

به صورت حرارتی: گرم کردن و تنظیم حرارت بدن

به صورت الکتریکی: انقال امواج عصبی

انرژی آزاد شده از غذاها در داخل بدن به مصرف بقای بدن ، رشد بدن و کار مکانیکی می رسد.

 

2- برآورد انرژی مورد نیاز بدن: قبل از برآورد انرژی کل مورد نیازلازم است وزن ایده آل شخص  را محاسبه کنیم.           وزن ایده آل ، عبارت است از وزنی که در صورت برخورداری از آن شرایط برای ابتلا به بیماری نامساعد بوده و حداکثر عمر برای فرد پیش بینی می شود.برای تعیین وضعیت چاقی افراداز نمایه توده بدنی (BMI) استفاده می شود.که عبارت است از وزن به کیلوگرم تقسیم بر  ( قدبه متر) به توان 2

البته باید دقت نمود که BMI برای ورزشکاران، خانم های باردار و کودکان زیر 18 سال قابل استفاده نیست . برای تعیین BMI کودکان زیر 18 سال از صدک ها و جداول خاص استفاده می شود.

تفسیر BMI با استفاده از جدول زیر صورت می پذیرد:

نمایه توده بدنBMI))

 

 وضیت چاقی
زیر18  لاغری
25-18  محدوده ی ایده آل
30-25  اضافه وزن
35-30  چاقی درجه یک
40-35  چاقی درجه دو
بالای 40  چاقی مفرط

 

محاسبه گر آنلاین وزن ایده آل بدن – نمایه توده بدن BMI

البته روش و فرمول های زیادی وجود دارد که با استفاده از آنها می توان وزن ایده آل را محاسبه کرد.به عنوان نمونه از فرمول زیر نیز می توان بهره جست:

وزن ایده آل =

( قدبه سانتی متر-152) ضرب در 2/2 تقسیم بر 54/2  سپس عدد حاصل را برای آقایان به اضافه 48 و برای خانم ها به اضافه 6/45 می کنیم تا وزن مانکنی به دست آید.

این فرمول برای افراد با قد کمتر از 152 سانتی متر کاربرد ندارد به علاوه در محاسبه وزن ایده آل با این روش باید به فاکتور جثه نیز توجه نمود.

 

برای تعیین انرژی مورد نیاز بدن از روش های مختلفی استفاده می شود که در ذیل مهمترین آنها بیان می شود:

روش فاکتوریال:

در این روش برای تعیین انرژی مورد نیاز بدن،فاکتورهای از قبیل متابولیسم پایه، فعالیت روزانه بدن و اثر گرمایی غذا(یا اثر دینامیکی غذا) مورد نیاز است.در واقع:

انرژی مورد نیاز بدن =متابولیسم پایه+انرژی مورد استفاده در فعالیت های فیزیکی+انرژی حاصل از گرمازایی غذا . ادامه دارد …

تحریریه پزشک آشنا به نقل از کاظم اسلامی کارشناس و مشاور تغذیه و رژیم درمانی

منبع

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

اطلاع از
avatar