ذات‌الریه یا سینه پهلو یا پنومونی

ذات‌الریه یا سینه پهلو یا پنومونی

 دکتر سیدامین ضمیری

متخصص بیماری‌های عفونی گرمسیری، فلوشیپ کنترل عفونت از آمریکا

عضو انجمن متخصصین عفونی آمریکا

مقدمه

«ذات‌الریه» واژه‌ای عربی است که معادل فارسی آن سینه پهلو و نام علمی‌اش «پنومونی» می‌شود. این بیماری در هر سنی، از نوزادی تا کهنسالی دیده می‌شود اما ابتلا به آن با بالا رفتن سن بخصوص بعد از 65 سالگی افزایش می‌یابد. البته در افرادی که بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری‌های مزمن قلبی و ریوی مانند برونشیت یا آسم دارند، بیشتر است. در فصل‌های پاییز و زمستان که سرماخوردگی و بیماری‌های مشابه ویروسی زیاد است، موارد ابتلا به سینه پهلو نیز افزایش می‌یابد. به این بهانه سراغ دکتر ضمیری، عضو انجمن متخصصان عفونی امریکا رفتیم تا پاسخگوی سؤالات ما در رابطه با این بیماری باشد.

سینه پهلو توسط  انواع مختلف باکتری‌ها، قارچ‌ها، ویروس‌ها و حتی گاهی اوقات انگل‌ها ایجاد شود.

سینه پهلو توسط انواع مختلف باکتری‌ها، قارچ‌ها، ویروس‌ها و حتی گاهی اوقات انگل‌ها ایجاد می شود.

* آقای دکتر، سینه پهلو چه نوع بیماری است؟

سینه پهلو، ذات‌الریه یا پنومونی عفونت بافت ریه است که می‌تواند توسط انواع مختلف باکتری‌ها، قارچ‌ها، ویروس‌ها و حتی گاهی اوقات انگل‌ها ایجاد شود. انواع متفاوتی دارد اما آن چیزی که در اصطلاح به آن ذات‌الریه گفته می‌شود عفونت بافت ریه است که در سطح جامعه و خارج از بیمارستان در فردی که ضعف ایمنی نداشته باشد ایجاد می‌شود. در 85 درصد موارد ابتلا، عامل این عفونت ریوی یکی از سه نوع باکتری «استرپتوکک پنومونیه»، «هموفیلوس انفلوآنزا» و «موراکسلاکاتارالیس» است.

* این باکتری‌ها در کجا وجود دارد و چگونه باعث ایجاد این بیماری می‌شوند؟

این باکتری‌ها در دهان، حلق و بینی بسیاری از افراد به صورت هم‌زیستی با میزبان زندگی می‌کنند اما به دلیل این‌که توانایی دسترسی به قسمت تحتانی ریه را ندارند امکان ایجاد سینه پهلو وجود ندارد اما در شرایطی که سیستم دفاع مجاری هوایی بر اثر بیماری‌های ویروسی، آنفلوآنزا، سرما خوردگی یا سارس تضعیف شود یا محتویات دهان اعم از غذا یا بزاق به صورت ناخواسته وارد مجاری هوایی شود، می‌تواند باکتری را از قسمت‌های فوقانی مجاری هوایی به قسمت‌های تحتانی منتقل کرده و باعث ایجاد سینه پهلو شود.

* با وجود مکانیسم‌های دفاعی ریه؛ چگونه احتمال ابتلا به بیماری افزایش می‌یابد؟

مکانیسم دفاعی ریه انسان در حالت عادی تقریباً همه باکتری‌هایی را که به صورت تصادفی در روز و شب و حتی در هنگام خواب وارد ریه می‌شوند پاک‌سازی می‌کند. اگر حجم بزاق و مواد غذایی بیشتر از توان پاک‌سازی ریه باشند یا بر اثر کاهش سطح هوشیاری و خواب‌آلودگی بیش از اندازه بر اثر مصرف مواد خواب‌آور، آرام‌بخش‌ها و قرص‌های روان‌گردان امکان بلع را از بین برده باشند، احتمال به وجود آمدن عفونت در بافت ریه افزایش می‌یابد.

در بیماران مبتلا به ذات اریه سرفه و خلط  گاهی خونی است.

در بیماران مبتلا به ذات الریه سرفه و خلط گاهی خونی است.

* علایم این بیماری چیست؟

سرفه و خلط که گاهی خونی است. درد قفسه‌ی سینه که می‌تواند با سرفه و نفس عمیق تشدید شود و تب که در برخی افراد می‌تواند خیلی بالا باشد. البته این علایم ممکن است در یک سرماخوردگی یا آ‌نفلوآنزای معمولی هم دیده شود بنابراین لازم است از سایر روش‌های تشخیصی نیز استفاده شود اما اگر کسی دچار سرفه، خلط و درد سینه بدون آبریزش بینی یا سوزش گلو شود باید مشکوک به سینه پهلو شود و حتماً به پزشک مراجعه کند. هر پزشکی با هر نوع تخصصی می‌تواند این بیماری را تشخیص دهد.

* با چه روش‌هایی می‌توان این بیماری را تشخیص داد؟

– معاینه‌ی بالینی که با یافتن انواع خاصی از صداهای ریوی انجام می‌شود.

– روش آزمایشگاهی که با بررسی افزایش گلبول سفید خون، عکس رادیوگرافی یا سیتی‌اسکن از ریه است.

* آیا سینه پهلو قابل انتقال است؟

از آن‌جایی که سینه پهلو معمولاً از طریق باکتری‌های موجود در حلق بیمار به وجود می‌آید؛ بنابراین انتقال به دیگران در مورد پنومونی کسب شده از سطح جامعه مطرح نمی‌شود.

* با چه روش‌هایی می‌توان این بیماری را درمان کرد؟

تجویز آنتی‌بیوتیک مناسب با توجه به سن بیمار، کاهش تب، کمک به خارج کردن خلط با روش‌های دارویی و فیزیوتراپی تنفسی و رسیدگی به وضعیت تغذیه‌ی بیمار. در نوزادان بخصوص افراد مسن مصرف مکمل‌های ویتامینی و افزایش منابع پروتیینی در وعده‌های روزانه توصیه می‌شود و اگر درد قفسه‌ی سینه وجود داشت می‌توان از مسکن‌ها نیز استفاده کرد.

* برخی از افراد مبتلا به سرفه‌های شدیدی هستند برای درمان سرفه چه اقداماتی باید انجام شود؟

بهتر است سرفه‌ی بیمار را با دارو سرکوب نکنیم چون در صورت قطع سرفه، خلط در ریه بیمار تجمع می‌یابد و باعث بدتر شدن عفونت و ایجاد عوارض مختلفی برای بیمار خواهد شد.

برخلاف تصور عام این بیماران هیچ‌گونه پرهیز غذایی ندارند زیرا علت سرفه، درگیری عفونت شدید بافت ریه است و به سوزش و خارش گلو هیچ ارتباطی ندارد. این بیماران می‌توانند مرکبات را که حاوی ویتامین C هستند بدون هیچ دغدغه‌ای مصرف کنند.

* آیا سرما خوردگی و آنفلوآنزا می‌تواند باعث ایجاد سینه پهلو شوند؟

در سرماخوردگی و ‌آنفلوآنزا به دلیل آسیب زدن به پوست سطح مجاری هوایی و مخاط تنفسی، امکان رشد و تکثیر باکتری‌هایی که از قبل در مخاط بینی و دهان وجود دارند فراهم است و در نتیجه شانس ایجاد سینه پهلو افزایش می‌یابد.

واکسن موثر برای سینه پهلو

واکسن موثر برای سینه پهلو

* آیا واکسن مؤثری بر سینه پهلو وجود دارد؟

برای باکتری «استرپتوکک پنومونیه» واکسن وجود دارد اما موارد مصرف آن خاص و مشخص است و در همه‌ی افراد استفاده نمی‌شود.

افرادی که به هر دلیلی طحال‌شان را با جراحی برداشته‌اند، افراد بالای 65 سال، مبتلایان به سرطان قبل از شروع شیمی درمانی و… می‌توانند از این واکسن استفاده کنند.

* در صورت عدم درمان مناسب چه عوارضی ممکن است در این بیماران به وجود آید؟

در صورت عدم درمان مناسب و بهبودی خودبه‌خود بخصوص در اطفال و افراد کهنسال، این عفونت ممکن است به دستگاه‌های دیگر بدن مانند فضای جنب (فضای اطراف بیرون ریه)، جدار قفسه‌ی سینه یا حتی از طریق خون به قلب و مغز سرایت کند. گاهی در برخی افراد ممکن است ظرفیت‌های ریوی افراد مبتلا کاهش یابد و باعث بروز تنگی نفس‌های همیشگی شود. در موارد شدیدتر، این بیماری ممکن است منجر به مرگ شود.

ذات الریه

ذات الریه

منبع

منبع:مجله هفت روز زندگی

ارسال یک نظر

نام *

ایمیل * (ایمیل منتشر نخواهد شد)