بازنشستگی سقوط به دره‌ی افسردگی؟!

بازنشستگی سقوط به دره‌ی افسردگی؟!

مصاحبه روان‌شناسی

تهیه و تنظیم: کتایون نوایی

مصاحبه با لیلا معینی، روان‌شناس عمومی

شغل دوم، دشمن بازنشستگی

بازنشستگی سقوط به دره‌ی افسردگی؟!

 

بازنشستگی یکی از رویدادهای مهم زندگی هر فردی است که در اوایل دوران میانسالی (به‌خصوص در کارهای دولتی) اتفاق می‌افتد. گر چه افرادی که شغل آزاد دارند، مدت بیشتری به کار خود ادامه می‌دهند. بازنشسته شدن تنها به مفهوم کار نکردن نیست و می‌تواند مشکلات متعددی همراه داشته باشد. گاهی پس از بازنشستگی از میزان درآمد فرد کاسته می‌شود، هویت شغلی او تغییر می‌کند، همکاران خود را نمی‌بیند و برنامه‌های روزمره زندگی‌اش تغییر می‌کند که گاه با افسردگی و تنهایی نیز همراه می‌شود. بر اساس همین موضوع، با «لیلا معینی» روان‌شناس عمومی به گفت‌وگو نشستیم.

 

* دوران بازنشستگی بانوان و آقایان چه فرقی با هم دارد؟

اصولا مردان بعد از بازنشستگی، بیکاری برای‌شان کسالت‌آور می‌شود و دنبال شغل دوم می‌روند اما خانم‌ها بیشتر وقت‌شان را در خانه و میان خانواده می‌گذرانند و دوران بازنشستگی برای‌شان مثمرثمرتر از آقایان است؛ مثلا اگر نوه یا فرزند مجردی در خانواده داشته باشند، بیشتر به آن‌ها می‌رسند، بعضی هم شغل دوم انتخاب می‌کنند.

 

بازنشستگی

بازنشستگی

* نگاه اطرافیان به افراد بازنشسته چگونه است؟

برای اهالی خانواده نفع بزرگی دارد؛ چه برای متاهلین و چه برای مجردها؛ به‌خصوص اگر مادر باشد، بار بزرگی از روی دوش‌شان برداشته می‌شود پس اغلب این اتفاق را دوست دارند؛ مثلا خیلی از پدر و مادر‌ها به علت مشغله‌های فراوان، معمولا حوصله‌ی سر و کله زدن با کودک یا بردن آن‌ها به پارک و جاهای دیگر را ندارند که در این مورد حضور پدر بزرگ و مادربزرگ می‌تواند کمک‌کننده باشد.

 

* چرا در این دوران بروز افسردگی احتمال بیشتری دارد؟

افسردگی یعنی در خود ماندگی مداوم که کارهای روزمره‌ی هر فرد از جمله خواب، خوراک و استراحت را مختل می‌کند اما افسردگی از لحاظ اجتماعی وجود ندارد و این مورد خیلی کم در دوران بازنشستگی افراد دیده می‌شود. در این دوران، معمولا کسانی خوشحال می‌شوند که در دوران جوانی وقتی برای انجام کارهای مورد علاقه‌شان نداشته‌اند اما در صورتی که یکی از زوجین فوت کرده باشد و بچه‌ها هم وقت اضافی برای رسیدن به فرد نداشته باشند، ممکن است فرد در تنهایی‌اش دچار افسردگی شود. این‌که توانایی‌هایش نادیده گرفته شود و دیگران او را یک موجود اضافی ببینند. فشار مالی هم می‌تواند تاثیرگذار باشد.

 

* بازنشستگی زودرس چه تاثیری روی روحیه‌ی افراد دارد؟

سن بازنشستگی در ایران حدود 55 سالگی است که در اوایل میانسالی اتفاق می‌افتد. معمولا کسانی که خودشان را باز خرید می‌کنند، دچار سرخوردگی و احساس بیهودگی می‌شوند و فکر می‌کنند هنوز هم کارآیی داشته‌اند اما توانایی و انرژی‌شان را به کار تبدیل نکرده‌اند، هم‌چنین گاهی افراد به دلیل ضعف جسمانی به دستور پزشک، زودتر بازنشسته می‌شوند. تحقیقات طولانی نشان می‌دهد بیشتر این افراد پس از بازنشستگی از زندگی خود ناراضی هستند؛ در مقابل افراد تندرستی که به میل خود بازنشسته می‌شوند، برای مدتی طولانی هنوز از زندگی اظهار رضایت می‌کنند.

کسانی که به میل خود بازنشسته می‌شوند، در دوران پس از بازنشستگی انعطاف و سازگاری بیشتری دارند. بدون شک نوع نگرش افراد جامعه به افراد بازنشسته، در وضعیت روانی آن‌ها موثر است. گاهی مردان سالمند، بازنشستگی را نوعی از کار افتادگی و انزوای اجتماعی تلقی می‌کنند و با شروع بازنشستگی، دچار خلا روانی می‌شوند به همین دلیل توصیه می‌شود در صورتی‌که افراد از لحاظ جسمی و روانی آمادگی لازم دارند، بعد از بازنشستگی نیز به کار کردن بپردازند تا مبادا سلامت جسمی و روانی خود را از دست بدهند.

 

بازنشستگی

بازنشستگی

* بازنشسته‌ها باید وقت‌های اضافه خود را چگونه بگذرانند؟

معمولا هیچ‌کسی غم و غصه را ترجیح نمی‌دهد انسان‌ها در هر آب و خاکی باشند، روابط اجتماعی بر رفتار آن‌ها غلبه می‌کند؛ مثلا فردی که در خراسان، هم کشاورز و هم بازنشسته‌ی رسمی باشد، باز به کشاورزی ادامه می‌دهد یا زنانی که بعد از سی سال بازنشسته شده‌اند، معمولا به صنایع دستی رو می‌آورند و در بازارچه‌های شهری و خیریه، کارهای‌شان را می‌فروشند. در این‌گونه افراد درجه‌ی افسردگی پایین می‌آید و معمولا دیده نمی‌شود. افسردگی در صورتی رخ می‌دهد که فرد نسبت به همه چیز نگرشی منفی داشته باشد و فکر کند به درد هیچ کاری نمی‌خورد.

در خارج از کشور محققان دریافتند بازنشستگی، افسردگی را در افراد کاهش می‌دهد، در حالی‌که متاسفانه در ایران این‌طور نیست. بازنشستگی می‌تواند بهترین و شیرین دوره زندگی باشد به شرط آن‌که نگاه مثبتی به آن داشته باشیم. بودن در جمع خانواده، سفرهای تفریحی – زیارتی، ورزش‌های مناسب سن، عضویت در گروه‌های هم‌سن و انجام فعالیت‌های خیرخواهانه و… می‌تواند بازنشستگی را از یک دوره کسالت‌آور تبدیل به روزهایی خوش و شیرین کند. نقش اطرافیان هم بسیار مفید است. آن‌ها باید پدر و مادر خود را حمایت کنند و توانایی‌هایش را نادیده نگیرند.

منبع

منبع:مجله هفت روز زندگی

ارسال یک نظر

نام *

ایمیل * (ایمیل منتشر نخواهد شد)